Ιστορικός Κήπος Δελασάλ

Το έργο «Ιστορικός Κήπος Δελασάλ» έχει ως αντικείμενο την ανάδειξη, προστασία και βιώσιμη ενεργοποίηση του ιστορικού κήπου Δελασάλ στα Πεύκα, ενός ιδιαίτερου πολιτιστικού τοπίου όπου η φυσική και η πολιτιστική κληρονομιά συνυπάρχουν μέσα στον αστικό ιστό του Δήμου Νεάπολης-Συκεών.

Ο κήπος, ο οποίος διαμορφώθηκε αρχικά ως μέρος της εξοχικής έπαυλης του John Abbott στα μέσα του 19ου αιώνα, διαθέτει σημαντική ιστορική, αρχαιολογική, περιβαλλοντική και κοινωνική αξία. Αρχαιότητες, στοιχεία της ρομαντικής κηποτεχνίας, υπεραιωνόβια δέντρα και πλούσια βιοποικιλότητα συνθέτουν ένα τοπίο που έχει εξελιχθεί μέσα από διαφορετικές ιστορικές φάσεις. Οι πολλαπλές αξίες του μέσα από το έργο τεκμηριώνονται και αναδεικνύονται μέσα από μια ενιαία προσέγγιση. Η αυξημένη χρήση του χώρου κατά την πανδημία για περίπατο και επαφή με τη φύση ανέδειξε παράλληλα την ανάγκη ενίσχυσης της σχέσης του με την τοπική κοινωνία και της μακροπρόθεσμης διαχείρισής του.

Με βάση τις αρχές του Νέου Ευρωπαϊκού Μπάουχαους, τη βιωσιμότητα, την αισθητική και τη συμπερίληψη, το έργο συνδέει την έρευνα και τεκμηρίωση με την εκπαίδευση, την ερμηνεία της κληρονομιάς και τη συμμετοχή των πολιτών. Υλοποιείται από τον Δήμο Νεάπολης-Συκεών, το Υπουργείο Πολιτισμού/Εφορεία Αρχαιοτήτων Περιφέρειας Θεσσαλονίκης και την Περιβαλλοντική Οργάνωση Μαμαγαία, συνδυάζοντας τεχνογνωσία στην πολιτιστική κληρονομιά, το τοπίο, τη βιοποικιλότητα, τη βιωματική εκπαίδευση και τη συμμετοχή.

Στο πλαίσιο του έργου πραγματοποιούνται ιστορική, αρχαιολογική και τοπιακή τεκμηρίωση, καταγραφή της βιοποικιλότητας και της ορνιθοπανίδας και εκπόνηση μελέτης για τη διαχείριση του πρασίνου. Παράλληλα, δημιουργούνται θεματικές πολιτιστικές διαδρομές και βιωματικοί περίπατοι, καθώς και ψηφιακό ερμηνευτικό εργαλείο μέσω QR codes, με αρχειακό υλικό, μαρτυρίες, μνήμες, ήχους και άλλες αφηγήσεις του τόπου. Εκπαιδευτικές δράσεις ενισχύουν τη γνώση για τη βιοποικιλότητα και την περιβαλλοντική ευθύνη.

Η ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας αποτελεί βασικό άξονα του έργου. Μέσα από εργαστήρια οραματικής χαρτογράφησης και αξιολόγησης τόπου, συμμετοχικές δράσεις και πολυαισθητηριακές περιηγήσεις, κάτοικοι, εκπαιδευτικοί, σχολικές κοινότητες και διαφορετικές ομάδες χρηστών καλούνται να εκφράσουν ανάγκες και ιδέες για το μέλλον του χώρου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προσβασιμότητα, με δράσεις για ανθρώπους με και χωρίς οπτική αναπηρία, καθώς και συνεργασίες με ομάδες ψυχικής υγείας.

Η καινοτομία του έργου έγκειται στην αντιμετώπιση του ιστορικού κήπου ως ενιαίου πολιτιστικού τοπίου, όπου η βιοποικιλότητα, η κληρονομιά, η εκπαίδευση και η συμμετοχή λειτουργούν συμπληρωματικά. Τα αποτελέσματα περιλαμβάνουν την τεκμηρίωση του χώρου, τη μελέτη διαχείρισης της φύσης, το ψηφιακό ερμηνευτικό εργαλείο, εκπαιδευτικές δράσεις, περιπάτους και συμμετοχικά εργαστήρια. Για την παρακολούθηση του κοινωνικού αντίκτυπου εφαρμόζεται η μεθοδολογία Outcome Mapping, με έμφαση στις αλλαγές στις στάσεις, τις συμπεριφορές και τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων ομάδων.

Στόχος είναι ο ιστορικός κήπος Δελασάλ να αναδειχθεί ως δημόσιο αγαθό και κοινός πόρος: ένας ανοιχτός χώρος πολιτισμού, περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης, εκπαίδευσης και κοινωνικής συμμετοχής, συμβάλλοντας στη μακροπρόθεσμη προστασία του τοπίου και στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας της τοπικής κοινωνίας.

Το έργο εντάσσεται στο Χρηματοδοτικό Πρόγραμμα «Φυσικό Περιβάλλον και Κλιματική Ουδετερότητα 2024, ΑΠ.4 Καινοτόμες Δράσεις με τους Πολίτες», χρηματοδοτείται από το Πράσινο Ταμείο με προϋπολογισμό 50.000 ευρώ. Στο έργο συμμετέχουν ο Δήμος Νεάπολης Συκεών, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Περιφέρειας Θεσσαλονίκης και ως δικαιούχος η Μαμαγαία ΑΜΚΕ.