Ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Τρίτης Ηλικίας, η επιστήμη και η πρόληψη στο επίκεντρο Ημερίδας του δήμου Νεάπολης-Συκεών

Η σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Τρίτης Ηλικίας αποτέλεσε την αφορμή για μία συνάντηση με ουσιαστικό περιεχόμενο γύρω από τη μεγάλη πρόκληση της ενεργούς και υγιούς γήρανσης στην Ημερίδα «Νους και σώμα εν δράσει» που διοργάνωσε ο δήμος Νεάπολης-Συκεών, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής και Ψηφιακής Καινοτομίας του ΑΠΘ, στέλνοντας ένα ισχυρό μήνυμα για τη δύναμη της πρόληψης στην υγεία και την ποιότητα ζωής.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν η πρόληψη της άνοιας και της νόσου Alzheimer, η καρδιαγγειακή υγεία, η γηριατρική, η ευζωία και η μακροβιότητα, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον να συγκεντρώνουν τα πρώτα μετρήσιμα αποτελέσματα έναν χρόνο μετά την έναρξη του πρωτοποριακού δωρεάν προγράμματος Νοητικής και Σωματικής Ενδυνάμωσης LLM Care σε 151 ωφελούμενους του δήμου Νεάπολης-Συκεών.

Το Δημοτικό Θέατρο Συκεών γέμισε ασφυκτικά από ωφελούμενους του προγράμματος, ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, πολίτες, επιστήμονες και εκπροσώπους της δημοτικής Αρχής, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται όχι μόνο στο πώς μπορούμε να ζούμε περισσότερα χρόνια, αλλά κυρίως στο πώς αυτά τα χρόνια μπορούν να είναι χρόνια υγείας, αυτονομίας, λειτουργικότητας και ενεργούς συμμετοχής.

Σ. Δανιηλίδης: «Μεγάλο κοινωνικό στοίχημα

η πρόληψη της άνοιας»

Την ημερίδα άνοιξαν με τους χαιρετισμούς τους ο δήμαρχος Νεάπολης-Συκεών Σίμος Δανιηλίδης και ο αντιδήμαρχος Υγείας, Τρίτης Ηλικίας, Βοήθειας στο Σπίτι και Προσχολικής Αγωγής Αριστείδης Γαλανός, αναδεικνύοντας τη σταθερή επιλογή του δήμου να επενδύει στην πρόληψη, στην ενεργό γήρανση και στη συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα.

Ο Σίμος Δανιηλίδης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη η αύξηση του προσδόκιμου ζωής να συνοδεύεται από περισσότερα χρόνια με υγεία, λειτουργικότητα και αυτονομία, επισημαίνοντας ότι η φροντίδα και η προστασία της ποιότητας ζωής των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας αποτελούν σταθερή προτεραιότητα του δήμου. «Μια κοινωνία αλληλεγγύης δεν μπορεί να αφήνει κανέναν πίσω, και πολύ περισσότερο τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, στους οποίους οφείλουμε να εξασφαλίζουμε τις καλύτερες δυνατές συνθήκες για μια ενεργή, αυτόνομη και ποιοτική ζωή. Η πρόληψη της άνοιας και η αντιμετώπιση της νόσου Alzheimer αποτελούν για εμάς ένα μεγάλο κοινωνικό στοίχημα», υπογράμμισε.

Όπως τόνισε, η απάντηση σε αυτό το μεγάλο κοινωνικό ζήτημα περνά μέσα από την πρόληψη, την επιστημονική γνώση και τη συνεργασία με την πανεπιστημιακή κοινότητα. «Γι’ αυτό επενδύουμε στη γνώση, στην επιστημονική συνεργασία και σε σύγχρονα εργαλεία που ενεργοποιούν σώμα και νου και μπορούν να συμβάλλουν ουσιαστικά στην καθημερινότητα των συμπολιτών μας», σημείωσε, και πρόσθεσε. «Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής εντάσσεται το δωρεάν Πρόγραμμα Νοητικής και Σωματικής Ενδυνάμωσης μέσω ψηφιακών τεχνολογιών LLM CARE, το οποίο εφαρμόζεται από τον Οκτώβριο του 2025 σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής και Ψηφιακής Καινοτομίας του ΑΠΘ και τον πολύτιμο συνεργάτη καθηγητή Παναγιώτη Μπαμίδη, καθώς και η προετοιμασία για τη δημιουργία του Πρότυπου Κέντρου Πρόληψης Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών, σε δημοτικό οικόπεδο έκτασης 2.500 τ.μ., στα όρια της Δ.Ε. Πεύκων με το Φίλυρο» .

Από την πλευρά του, ο αντιδήμαρχος Αριστείδης Γαλανός αναφέρθηκε στην αξία της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης γύρω από την πρόληψη, τη σωματική δραστηριότητα και τη διατήρηση των νοητικών λειτουργιών, υπογραμμίζοντας ότι «η ενεργός γήρανση ξεκινά από έναν νου και ένα σώμα που παραμένουν σε δράση».

Π. Μπαμίδης: Να γινόμαστε «νεότεροι εγκεφαλικά»

Στη γήρανση, την ευζωία και τη μακροβιότητα, αλλά και στις μεγάλες δυνατότητες που δημιουργεί η συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με το Πανεπιστήμιο, επικεντρώθηκε ο καθηγητής Ιατρικής Φυσικής και Πληροφορικής στην Ιατρική Εκπαίδευση και διευθυντής του Εργαστηρίου Ιατρικής Φυσικής και Ψηφιακής Καινοτομίας του Τμήματος Ιατρικής του ΑΠΘ Παναγιώτης Μπαμίδης, ευχαριστώντας τον δήμαρχο Σίμο Δανιηλίδη για την καινοτόμο συνεργασία που επεδίωξε.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη δυνατότητα παρέμβασης μέσα από τη συστηματική και συνδυασμένη άσκηση νου και σώματος και στη σημασία της παρακολούθησης των αποτελεσμάτων με επιστημονικά εργαλεία. Στόχος είναι, όπως σημείωσε, «να γινόμαστε νεότεροι εγκεφαλικά», ενισχύοντας τις νοητικές μας εφεδρείες και διατηρώντας όσο το δυνατόν περισσότερο τη λειτουργικότητα και την αυτονομία μας.

Ο καθηγητής ανέδειξε τη σημασία της συστηματικής και συνδυασμένης ενεργοποίησης του νου και του σώματος στη διαδικασία της γήρανσης, παρουσιάζοντας την επιστημονική φιλοσοφία πάνω στην οποία έχει αναπτυχθεί το LLM Care. Πρόκειται για μία προσέγγιση που δεν αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη ηλικία ως μία περίοδο αναπόφευκτης αδράνειας και έκπτωσης, αλλά εστιάζει στις δυνατότητες παρέμβασης για τη διατήρηση της λειτουργικότητας και της αυτονομίας. Στον πυρήνα της βρίσκεται η παράλληλη εξάσκηση γνωστικών και σωματικών δεξιοτήτων με τη βοήθεια και των νέων τεχνολογιών.

Όπως έχει επισημάνει ο Παναγιώτης Μπαμίδης, πίσω από το πρόγραμμα βρίσκεται μία μακρά ερευνητική διαδρομή πολλών χρόνων και ερευνών, τα αποτελέσματα των οποίων δείχνουν τη δυνατότητα βελτίωσης τόσο της νοητικής όσο και της σωματικής κατάστασης και επιβράδυνση της φθίνουσας πορείας γνωστικών και κινητικών λειτουργιών. Το LLM Care συνδυάζει νοητική άσκηση, σωματική ενδυνάμωση, ψηφιακές τεχνολογίες και επιστημονική αξιολόγηση, με στόχο την ενίσχυση της μνήμης, της σκέψης, της συγκέντρωσης, της παρατηρητικότητας, του προσανατολισμού και της ταχύτητας, αλλά και τη βελτίωση της ισορροπίας, της μυϊκής δύναμης, της αερόβιας ικανότητας και της ευλυγισίας.

151 συμμετέχοντες - Τα πρώτα μετρήσιμα αποτελέσματα

Την πρακτική αποτύπωση της επιστημονικής αυτής προσέγγισης στους ανθρώπους που συμμετέχουν στο LLM Care παρουσίασε η κοινωνική λειτουργός και αναπλ. προϊσταμένη του Τμήματος «Βοήθεια στο Σπίτι» Δέσποινα Καλπάκη, παρουσιάζοντας τα πρώτα αποτελέσματα από την εφαρμογή του προγράμματος στους ωφελούμενους του δήμου.

Όπως επεσήμανε, για πρώτη φορά στην Τοπική Αυτοδιοίκηση πραγματοποιήθηκε η εφαρμογή του Συστήματος Νοητικής Ενδυνάμωσης LLM CARE (BrainHQ) υπό τη μορφή κατ’ οίκον επισκέψεων στους ωφελούμενους της υπηρεσίας «Βοήθεια στο Σπίτι», με σκοπό τη νοητική τους ενδυνάμωση. Για πρώτη φορά, το Σύστημα Νοητικής Ενδυνάμωσης LLM CARE εφαρμόζεται σε όλες τις Δομές της Υπηρεσίας «Βοήθειας στο Σπίτι», στο Β΄ Κ.Α.Π.Η.-Δημοτικά Ιατρεία Συκεών και στα Κ.Η.Φ.Η. του δήμου Νεάπολης-Συκεών, με την πολύτιμη συμμετοχή Κοινωνικών Λειτουργών και Ψυχολόγων της Υπηρεσίας, υπό την επίβλεψη του Εργαστηρίου Ιατρικής Φυσικής και Ψηφιακής Καινοτομίας του Α.Π.Θ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, στο πρόγραμμα έχουν συμμετάσχει 151 άτομα, ενώ οι αρχικές γνωστικές μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν σε 125 ωφελούμενους, με μέση ηλικία 72,5 ετών και μέσο χρόνο εκπαίδευσης τα 11 χρόνια.

Οι αρχικές μετρήσεις έδειξαν σχετικά διατηρημένη γενική γνωστική εικόνα, αλλά χαμηλότερες από τις αναμενόμενες επιδόσεις σε επιμέρους λειτουργίες, όπως η εργαζόμενη μνήμη, η ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και η λεκτική ευχέρεια.

Ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα αποτελέσματα μετά από έξι μήνες παρέμβασης, καθώς καταγράφηκαν στατιστικά σημαντικές βελτιώσεις στην ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών, στη σημασιολογική και φωνολογική λεκτική ευχέρεια και στη νοητική ευελιξία και εναλλαγή της προσοχής.

Ενδεικτικά, στη σημασιολογική λεκτική ευχέρεια η μέση επίδοση της ομάδας παρέμβασης αυξήθηκε από 40,1 σε 54,7, ενώ στην ομάδα ελέγχου μετακινήθηκε από 43,4 σε 41,4. Αντίστοιχα, στη φωνολογική λεκτική ευχέρεια η ομάδα παρέμβασης βελτιώθηκε από 25,5 σε 32,3, ενώ η ομάδα ελέγχου παρέμεινε ουσιαστικά σταθερή, από 32,7 σε 32,9.

Στο σκέλος της σωματικής αξιολόγησης, οι αρχικές μετρήσεις σε 74 ωφελούμενους κατέγραψαν καλή μυϊκή δύναμη και βάδιση και πολύ χαμηλό κίνδυνο πτώσης, αναδεικνύοντας παράλληλα περιθώρια βελτίωσης κυρίως στην αερόβια ικανότητα, την ευλυγισία και τη στατική ισορροπία.

Β. Παπαλιάγκας: Σημαντική αισιοδοξία για το μέλλον

Στη νόσο Alzheimer, στα συμπτώματα, στην πρόληψη και στη θεραπεία επικεντρώθηκε ο νευρολόγος, καθηγητής Φυσιολογίας του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος και υπεύθυνος του Ιατρείου Μνήμης και Ανοϊκών Διαταραχών της Κλινικής «Κυανός Σταυρός» Βασίλειος Παπαλιάγκας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην ολοένα και πιο διευρυμένη δυνατότητα πρόληψης και καθυστέρησης της άνοιας μέσα από την αντιμετώπιση 14 παραγόντων κινδύνου αλλά και νέων φαρμάκων με σχεδόν 1 στις 2 περιπτώσεις νόσου Alzheimer μπορεί να αποφευχθεί. Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, έως 45% του κινδύνου άνοιας συνδέεται με τροποποιήσιμους παράγοντες, όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η κοινωνική απομόνωση, η σωματική αδράνεια, διαταραχές όρασης, η ατμοσφαιρική ρύπανση, η υπέρταση και ο διαβήτης.

Η νόσος Alzheimer είναι η συχνότερη μορφή άνοιας και εκτιμάται ότι αντιστοιχεί στο 60%-70% των περιπτώσεων, στοιχείο που αναδεικνύει ακόμη περισσότερο τη σημασία της ενημέρωσης, της πρόληψης και της έγκαιρης αναγνώρισης των συμπτωμάτων. Στο επίκεντρο βρίσκεται έτσι ένας τρόπος ζωής που προστατεύει συνολικά την υγεία του εγκεφάλου, με τη σωματική δραστηριότητα, τη νοητική ενεργοποίηση, την κοινωνική συμμετοχή και την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου να αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα.

Ε. Ντάφλη: Έως και 70%-80% των καρδιαγγειακών συμβάντων μπορούν να προληφθούν

Στη δύναμη της πρόληψης μέσα από απλές καθημερινές συνήθειες επικεντρώθηκε η καρδιολόγος και διδάσκουσα (Reader) Ιατρικής ΑΠΘ Ελένη Ντάφλη, αναδεικνύοντας τόσο το μεγάλο βάρος των καρδιαγγειακών νοσημάτων όσο και τις σημαντικές δυνατότητες πρόληψής τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως, ενώ το 2022 καταγράφηκαν περίπου 19,8 εκατομμύρια θάνατοι από καρδιαγγειακές παθήσεις σε όλο τον κόσμο. Το σημαντικότερο μήνυμα της εισήγησής της, ωστόσο, ήταν ότι 70%-80% των καρδιαγγειακών συμβάντων μπορούν να προληφθούν, με αλλαγές στον τρόπο ζωής και συστηματικό έλεγχο των παραγόντων κινδύνου.

Η υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, η συστηματική σωματική δραστηριότητα, η διακοπή του καπνίσματος και ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερόλης, του σακχάρου και του σωματικού βάρους αποτελούν βασικούς πυλώνες της πρόληψης.

Θ. Παπαμήτσου: Το κενό της Γηριατρικής στην Ελλάδα

Μία διαφορετική αλλά εξίσου κρίσιμη διάσταση της γήρανσης ανέδειξε η καθηγήτρια Ιστολογίας-Εμβρυολογίας του Τμήματος Ιατρικής του ΑΠΘ Θεοδώρα Παπαμήτσου, η οποία μίλησε για την έλλειψη της γηριατρικής ειδικότητας στην Ελλάδα και τη δημιουργία του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Εφαρμοσμένη Γεροντολογία και Γηριατρική».

Όπως ανέδειξε, η φροντίδα των ανθρώπων της Τρίτης και Τέταρτης Ηλικίας δεν εξαντλείται στην αντιμετώπιση μίας ασθένειας, αλλά αφορά συνολικά την αυτονομία, τη λειτουργικότητα, την ασφάλεια, τη διατροφή, την αποκατάσταση, την κοινωνική συμμετοχή και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου.

Βραβεύσεις για τους ωφελούμενους του LLM Care

Η Ημερίδα ολοκληρώθηκε με την ιδιαίτερα ζεστή και συμβολική στιγμή των βραβεύσεων των συμμετεχόντων στο πρόγραμμα LLM Care. Οι βραβεύσεις έφεραν στο επίκεντρο τους ίδιους τους ανθρώπους που αποτελούν την «καρδιά» του προγράμματος, αναγνωρίζοντας τη συμμετοχή, την προσπάθεια και τη συνέπειά τους σε μία διαδικασία που απαιτεί ενεργοποίηση του νου και του σώματος και σταθερή παρουσία.

Την ημερίδα παρακολούθησαν, μεταξύ άλλων, ο αντιδήμαρχος Παιδείας και Πολιτισμού Μιχάλης Βουλγαρίδης, ο εντεταλμένος δημοτικός σύμβουλος Δημοτικής Αστυνομίας Μηνάς Στιντσιούδης και η δημοτική σύμβουλος Ειρήνη Καγιαμπίνη, ενώ τον συντονισμό είχε η Ελένη Γαζίλα.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΕΔΩ